Etkinlik İçin Amacın Önemi

Amaçlar, belirli bir süre içinde gerçekleştirilmesi arzu edilen veya ulaşılmak istenen sonuçlar demektir. İşletmenin verimliliği ve etkinliğinde amaçlı çalışmanın, bir başka deyişle stratejik planlar yapmanın önemi çok fazladır.

Stratejilerle çalışmak, amaca yönelik çalışmak demektir. Stratejinin bir yol, yön belirtmesi ve işletmenin çevreyle uyumunu sağlamaya yönelik olması dolayısıyla, amaçlı çalışan bir kuruluş;

  • Geleceğe yönelik bakış açısı kazanacak,
  • Dış çevreden zamanında haberdar olacak,
  • Kendisini daha gerçekçi değerlendirebilecek,
  • Bilgiye ve teknolojiye yönelecek,
  • Bir sistem oluşturarak  tutarlılık sağlayacak ve
  • Başarı için en iyi alternatifleri seçebilecektir.

İnsanlar belirli amaçlara sahiptir. Kuruluşlar ise birbirinden farklı, bazen çatışan amaçların dengelendiği bir “amaçlar sistemi” olarak görülebilir. Kişisel amaçların gerçekleştirilebilmesi için örgütü oluşturan tüm üyelerin paylaşacağı ortak amaçların geliştirilmesi gerekir. Ortak amaç için her üye, kendi amaçlarının bir kısmından feragat eder ve diğerlerinin de amaçlarını gerçekleştirebilmesi için yardımcı olur. Kuruluş amaçları kişisel amaçların üstündedir. Bunun için hissedarlar, yöneticiler ve tüm çalışanların birlikte kazanabilecekleri ve yaşamlarını daha anlamlı hale getirecekleri bir ortamın yaratılması ile ortak değer ve amaçlar için mücadele edilmesi son derece önemlidir. İşletme ancak bu yolla yüksek performansa ve etkinliğe ulaşabilir.

Kuruluş amaçları, tepe yönetiminin, çalışanların katılımıyla birlikte belirlediği amaçlardır. Amaçların yazılı olması, herkes tarafından bilinmesi, benimsenmesi, paylaşılması ve amaç için özveride bulunulması gerekir.  Kuruluş amaçları sosyal bir varlık olan örgütün, bir bütün olarak gerçekleştirmeye çalıştığı, geleceğe yönelik öngörülerdir. Amaçların aşağıdaki özelliklere sahip olması gerekir:

  • Amaçlar açıkça tanımlanmış ve ölçülebilir olmalıdır. Amaçlar açıkça ifade edilmeli ve mümkün olduğu kadar ölçülebilir nitelik taşımalıdır.
  • Amaçlar kabul edilebilir olmalıdır. Amaçlar ne kadar çok kişi tarafından ve ne kadar fazla benimsenirse o kadar etkin olacaktır. Bu açıdan, amaç belirleme sürecine, bunu gerçekleştirecek insanları da dahil etmek gerekir.
  • Amaçlar ulaşılabilir olmalıdır. Amaçlar, ulaşılabilir bir sınır içinde, insanları mümkün olduğu kadar zorlamalıdır.
  • Amaçlar motive edici olmalıdır. Amaçlar, tüm yönetici ve çalışanlara rehber olarak onları yeni başarılara yönlendirmelidir. Paylaşılan bir değer olarak insanları harekete geçirmeli ve yapılacak faaliyetler için ortak bir yarar sunmalıdır.
  • Amaçlar birbirleriyle uyumlu olmalıdır. Fakat seviyelerdeki değişik kişi ve örgüt amaçları, birbirleriyle ve kuruluş vizyonuyla ahenkli ve uyum içinde olmalıdır.
  • Doğru amaçlar seçilmeli, işletmeye ve duruma uygun olmalıdır. Amaçlar, alternatif durumlar arasında en uygun olanının seçilmesiyle belirginleşir. Alternatifler arasından örgüt kültürüne, yönetimin değerlerin ve işletmenin tüm özelliklerine uygun olan amaç, doğru amaçtır.
  • Amaçların fırsat maliyeti, göz önüne alınmalıdır. Fırsat maliyeti, belirli bir amacı seçmesi sebebiyle, kişi veya örgütün vazgeçtiği faydayı ifade eder. Fırsat maliyetleri gözetilmelidir.
  • Amaçların bir zaman boyutu olmalıdır. Amaçlar, bir takvime bağlanmalı ve zaman sınırlaması yapılmalıdır.

Amaca yönelik ve sistemli çalışma, etkin işletme yönetiminin en önemli,  ilk sırada gelen,  ilkesidir.

Meral A. TOPRAK